Het percentage Nederlandse bedrijven dat AI gebruikt is in drie jaar bijna verdubbeld: van 34 procent in 2023 naar 67 procent in 2026. Het Nederlandse MKB loopt zelfs voor op het Europese gemiddelde. Maar achter die groeicijfers gaat een complexer beeld schuil. Wat zeggen de cijfers echt, waar zit de achterstand, en wat kunt u er nu mee?
De groeicijfers rond AI-adoptie in Nederland zijn indrukwekkend. In 2023 gebruikte 34 procent van de Nederlandse bedrijven enige vorm van AI. In 2026 is dat gestegen naar 67 procent, een verdubbeling in drie jaar. Binnen het MKB-segment deed Nederland het Europees gezien zelfs beter dan gemiddeld: 74 procent van de Nederlandse MKB-bedrijven heeft AI geïntegreerd in de bedrijfsvoering, tegenover een Europees gemiddelde van 64 procent.
Dat zijn bemoedigende cijfers. Maar ze verdienen nuance. Want wat verstaan we precies onder AI-adoptie, en wat betekent het wanneer een bedrijf AI heeft geïntegreerd?
Een medewerker die af en toe ChatGPT gebruikt om een e-mail te herschrijven valt in de meeste onderzoeken onder de noemer AI-gebruik. Dat is iets anders dan een bedrijf waarbij AI structureel is ingebed in processen, beslissingen ondersteunt of taken autonoom uitvoert.
Uit onderzoek van de MKB Servicedesk blijkt dat een centrale aanpak rondom AI in het MKB nog grotendeels ontbreekt. Veel ondernemers experimenteren individueel, maar een bedrijfsbrede strategie met duidelijke kaders, databeleid en concrete processen ontbreekt in de meeste gevallen. Slechts 6 procent van de MKB-ondernemers geeft aan AI daadwerkelijk te hebben geïntegreerd in de dagelijkse bedrijfsvoering.
Op investeringsniveau is het beeld minder rooskleurig. Terwijl 60 procent van de AI-investeringen in de Verenigde Staten naar AI-bedrijven gaat, is dat in Nederland slechts 27 procent. De Europese Unie zit op 32 procent. Nederland produceert dus relatief weinig AI-technologie en is voornamelijk consument van wat elders wordt ontwikkeld.
Dat hoeft op zichzelf geen probleem te zijn voor individuele bedrijven, die hoeven geen AI te bouwen maar kunnen bestaande tools inzetten. Maar het betekent wel dat de strategische positie van de Nederlandse AI-sector op langere termijn kwetsbaar is, en dat bedrijven die nu niet leren hoe ze AI effectief inzetten, over drie tot vijf jaar structureel achter kunnen lopen op concurrenten die dat wel doen.
De AI-adoptie is niet gelijk verdeeld over sectoren. Financiële dienstverlening, marketing en technologiebedrijven lopen voorop. In de financiële sector gebruikt meer dan 80 procent van de bedrijven AI voor taken zoals fraudedetectie, risicoanalyse en klantsegmentatie. In de bouw, zorg en agrarische sector is de adoptie aanzienlijk lager, mede door hogere drempels rondom regelgeving, databeschikbaarheid en technische infrastructuur.
Voor het algemene MKB geldt dat de meest gebruikte toepassingen tekstgeneratie en contentcreatie zijn, gevolgd door data-analyse en klantenservice. AI-agents, die autonoom taken uitvoeren, staan nog bij een minderheid van de MKB-bedrijven in productie, maar de verwachting is dat dit in 2026 en 2027 snel verandert.
De cijfers laten zien dat de meeste bedrijven al zijn begonnen met AI, maar dat de stap van experimenteren naar structureel inzetten nog voor de meesten openstaat. Dat is tegelijk een kans: wie nu die stap zet, bouwt een voorsprong op ten opzichte van concurrenten die wachten.
Praktisch begint dat met het in kaart brengen van processen die repetitief, tijdrovend en regelmatig terugkomen. Vervolgens is het de vraag welke AI-tools daarvoor beschikbaar zijn en hoe die aansluiten op uw bestaande systemen. Voor bedrijven die al werken met Microsoft 365 zijn de tools al deels aanwezig, onder meer via Copilot en de Agent-functionaliteiten die Microsoft dit jaar uitrolt.
Wilt u weten hoe uw bedrijf er op dit moment voor staat op het gebied van AI-adoptie en waar de grootste kansen liggen? Zarioh biedt een AI-readiness scan waarmee we in kaart brengen welke processen zich lenen voor automatisering en welke stappen daarvoor nodig zijn. Neem contact met ons op voor meer informatie.
Was dit artikel nuttig?
Ontvang nieuwe artikelen direct in je inbox.
Geen spam. Afmelden kan altijd.
